چشم انداز اقتصاد ایران و جهان در سال 1387
موسسه آموزش و پژوهشهای اقتصادی رهنمون سرمایه
بولتن تحلیلی بهار 87
o بررسی دادههای اقتصادی ایالات متحده
اشتغال
در سه ماه نخست سال 2008 آمار انتشار یافته درباره شمار فهرست حقوقگیران بخش غیرکشاورزی نشان میدهد که مشاغل در ایالات متحده با کاهش چشمگیری روبرو شده است. در سال 2007 میانگین رشد ایجاد شغل در آمریکا در حدود 95 هزار بوده و این در حالی است که در فصل اول سال 2008 ارقام روند منفی را نشان میدهد. در این میان نرخ بیکاری تا سطح 5.1 درصد رشد یافته است و نرخ میانگین درآمد ساعتی نیروی کار از 4.3 درصد در سال 2006 به رقم 3.6 درصد در سال 2007 کاهش یافته است.
بررسی دادههای بخش اشتغال ایالات متحده نشان میدهد که اقتصاد به سوی عمق رکود پیش میرود. با توجه به دورنمای وضعیت بخش کارخانهای و صنعتی و همچنین بخش ساختمان برآورد میشود که دادههای اشتغال روند نامطلوب اخیر را ادامه دهند و ممکن است وضعیت سالهای 1999 تا 2001 تکرار شود.
جدول 1: روند چند ماه اخیر دادههای بخش اشتغال ایالات متحده
|
2008 |
2008 |
2007 |
سال |
|
پیش بینی میانگین فصل دوم |
Mar |
Feb |
Jan |
Dec |
Nov |
ماه |
|
-110 ▼ |
-80 |
-63 |
-76 |
41 |
60 |
شغلهای جدید در بخش غیرکشاورزی (هزار) |
|
% 5.3 ▲ |
5.1 |
4.8 |
4.9 |
5 |
4.7 |
نرخ بیکاری شهری (درصد) |
|
- |
0.3 |
0.3 |
0.3 |
0.3 |
0.3 |
میانگین درآمد هر ساعت (درصد) |
تورم
شاخص قیمت مصرف کننده اصلی (سالانه) پس از رسیدن به اوج 2.9 درصد تا سطح 2.1 درصد افت کرد و در ماه فوریه 2008 به سطح 2.3 درصد رسید. با توجه به نرخ بهره کلیدی که در سطح 2.25 درصد قرار گرفته، تغییرات تورم اصلی و شاخص هزینه مصرف کننده در این مرحله برای سیاستگذاران پولی آمریکا با اهمیت گردیده است. با این وجود افزایش تورم در این کشور با احتمال کمی روبرو است. در سال 2007 نرخ تورم ملایم و در حال کاهش بوده و برآورد میشود در سال 2008 اقتصاد آمریکا با نگرانی تورمی روبرو نباشد.
نمودار 1: تغییرات شاخص قیمت مصرف کننده و تورم اصلی آمریکا از 1992 تا 2008
بخش ساختمان
در سالهای گذشته بخش ساختمان سازی در آمریکا موتور حرکت آن بوده است و آمارهای سال 2007 نشان داد که اقتصاد آمریکا در آستانه ورود به رکود است. دادههای مربوط به آغاز به کار خانهسازی در دسامبر 2007 به پایینترین سطح طی 17 ساله گذشته رسید و هیچ نشانهای دلالت بر تغییر روند آن به چشم نمیخورد. میزان مجوزها و آغاز به کار ساختمان سازی در حدود 20 درصد از سپتامبر 2007 تا آوریل 2008 افت داشته و نسبت به سال 2006 تقریبا این میزان 50 درصد کاهش داشته است. با توجه به مشکلات مربوط به وامهای غیراصلی و گسترش بحران اعتبارات برآورد میشود، بخش ساختمان سازی در سال 2008 همچنان در رکود باقی بماند و این مساله خود وزنه بزرگی برای کند شدن رشد تولید ناخالص داخلی در سالهای آینده است.
مصرف
اقتصاد ایالات متحده بزرگترین میزان مصرف در سطح جهانی را به خود اختصاص داده است. پس از سال 2006 از یک سو انگیزه کارفرمایان اقتصادی و سرمایهگذاران بزرگ در طی زمان برای تولید بیشتر کاهش یافت و از سوی دیگر میزان درآمد و مخارج مصرفی خانوارهای متوسط رو به کاستی نهاد. اکنون به نظر میرسد بزرگترین مشکل این اقتصاد کند شدن تحرک بخش مصرف است. با افت میزان اشتغال و مخارج مصرفی بانک مرکزی آمریکا برای تقویت میزان مصرف نرخ بهره را با شتاب زیادی از 5.25 تا 2.25 طی شش ماه کاهش داده و انتظار دارد با انجام سیاستهای پولی مناسب، شرایطی را مهیا کند که در سالهای آینده اقتصاد در مسیر رشد گذشته حرکت کند. کاهش مخارج مصرفی و پایین آمدن درآمد خانوارها در ایالات متحده مهمترین عامل برای کاهش رشد تولید ناخالص داخلی و پیشروی به سوی رکود قلمداد میشود.
مخارج مصرفی در طی شش ماه پایانی سال 2007 کاهش چشمگیری داشته، به طوری که میزان آن تا 5.1 درصد افت کرده است. با توجه به افزایش قیمت جهانی نفت و بحران اعتبارات برآورد میشود، روند مصرف و رشد اقتصادی در سال 2008 با گامهای کندی حرکت کند.
بخش کارخانهای و صنایع تولیدی
بررسی شرایط کارخانهای در مناطق مختلف ایالات متحده افت شدیدی در تولیدات و کاهش اعتماد به کسب و کار در فصل اول 2008 را نشان میدهد. شاخص فدرال فیلادلفیا با کاهش در ماه مارس به رقم 17.4 - درصد رسید که با افت سال 2000 میلادی برابری میکند. شاخص موسسه مدیریت عرضه از ماه دسامبر 2007 تا پایان ماه مارس در زیر رقم 50 قرار داشته و روند رشد آن از سال 2004 تاکنون متوقف شده است. این شرایط بازگوکننده این حقیقت است که انتظاری برای تقویت و رشد تولید در بنگاههای اقتصادی در سال 2008 دیده نمیشود و گزارش موجودی انبارها نیز موید این مساله است. با این دید احتمالا شاخصهای بازار سهام آمریکا در سال جاری نیروی لازم برای صعود را از دست خواهند داد.
o نگاهی به وضعیت بازار سهام در مناطق مختلف جهان
تقریبا اکثر شاخص بورسهای سهام در اروپا و آمریکا بر اثر نگرانی در مورد کاهش رشد اقتصاد جهانی و بالا بودن سطح نرخ بهره نزول کردهاند. در آسیا شاخص نیکی و در انگلستان شاخص فایننشال تایمز و در اروپا شاخص داکس در سه ماهه نخست سال 2008 کاهش یافتهاند. نشانه بنیادی روشنی مبنی بر بهبود بازارهای سهام در اقتصادهای گروه هفت در سال جاری میلادی دیده نمیشود.
o بازار اوراق قرضه ایالات متحده
از سپتامبر 2007 تا پایان سه ماهه نخست سال 2008 بازدهی اوراق قرضه ایالات متحده به سطوح پایینی هدایت شده است. بازدهی اوراق قرضه یکساله بیش از 2 درصد کاهش یافته است. ادامه افت ارزش دلار و احتمال کاهش بازار اوراق قرضه ایالات متحده نشان میدهد که بازار کالا میتواند به سطوح بالاتری هدایت شود. نرخ لایبور سه ماهه دلار طی یک سال گذشته از 5.32 به 2.71 تنزل داشته و بدین ترتیب با کاهش بازدهی دلار تمایل به عرضه آن گسترش یافته است.
o شاخص میانگین صنعتی داوجونز توان صعودی را از دست داده است...
ضعف گزارشهای صنعتی و کارخانهای به همراه شرایط ناپایدار بازار اعتبارات و کند شدن رشد اقتصادی فشار زیادی را بر بازار سهام آمریکا وارد ساخته است. از زمانی که ارزش دلار با کاهش شدیدی روبرو شده و بازدهی بازار اوراق قرضه رو به تنزل است، شاخص صنعتی داوجونز از اوج 14000 واحد قدرت پیشروی خود را از دست داد و در یک موضع کاهشی قرار گرفته است. اکنون با توجه به نگرانی در مورد کند شدن روند رشد تولید و درآمد در ایالات متحده انتظار بر آن است بازار سهام آمریکا از جمله شاخص نزدک و شاخص صنعتی داوجونز به سوی نقاط پایین هدایت شوند. بررسی نموداری شاخص داوجونز روند نزولی آن را به نمایان میسازد و احتمالا این شاخص در ماههای آینده ممکن است تا سطح 10 هزار واحد افت نماید. از دیدگاه نموداری با جای گرفتن شاخص میانگین صنعتی داوجونز در زیر سطح 12770 روند صعودی به پایان رسیده و احتمال شکلگیری موج نزولی تا سطح 10 هزار واحد و یا پایینتر از آن وجود دارد. سطح 11700 یک بار در هفتههای گذشته مانع سقوط بیشتر شده و گذر کردن شاخص از این سطح نشانه آن است که بازار تمایل زیادی برای عرضه سهام خواهد داشت.
نمودار 2، تغییرات هفتگی شاخص میانگین صنعتی داوجونز

o نگاهی گذرا به وضعیت بازار جهانی ارز
با آشکار شدن بحران وامهای غیراصلی و افت شدید در بخش ساختمانسازی ایالات متحده تغییرات مهمی در سطح بینالمللی رخ داد. کاهش پیدرپی نرخ بهره کلیدی از سوی بانک مرکزی آمریکا و تضعیف بخشهای مختلف اقتصادی ارزش دلار را با کاهش شدیدی مواجه کرد. پایین آمدن مخارج مصرفی و افت تولید و درآمد در ایالات متحده رکود به بخشهای دیگر اقتصاد جهان را موجب گردید. کاهش رشد اقتصاد جهانی و پایین آمدن ارزش دلار تغییرات زیادی را در جریان سرمایه و بازارهای مالی پدید آورد، به طوری که در این میان پوند انگلستان و دلار کانادا در برابر دیگر ارزهای دنیا با افت چشمگیری روبرو شدند. با این وجود ارزش فرانک سوئیس، یورو و دلار استرالیا در برابر دلار بیش از پیش تقویت گردید. همچنین ریسک کاهش رشد اقتصادی و متوقف شدن جریان معاملات انتقالی، ین ژاپن را در برابر ارزهای دیگر تقویت نمود.
با توجه به دادههای اقتصادی آمریکا و بازارهای مالی جهانی پیشبینی میشود، عرضه دلار دست کم برای سال 2008 همچنان ادامه یابد و ارزش دلار در سطح بینالمللی در برابر یورو، ین، فرانک سوئیس و دلار استرالیا بیش از 10 درصد تنزل کند. جدول 2 برآوردی از میزان و درصد تغییرات ارز کشورهای مختلف در سال 2008 را به نمایش میگذارد.
جدول 2: تغییرات نرخ مبادله ارزهای مختلف در سال 2007 و 2008
|
پیشبینی روند 2008 |
برآورد
بازدهی 2008 |
پیشبینی نرخ
پایان 2008 |
نرخ مبادله 2007 |
تغییر
(درصد) |
تغییر
(واحد) |
ارز |
|
ژانویه |
دسامبر |
|
▲ |
14.5 |
1.67 |
1.32 |
1.459 |
9.53 |
1390 |
یورو در برابر دلار |
|
▼ |
-20.3 |
89 |
119 |
111.6 |
-6.63 |
-740 |
دلار در برابر ین ژاپن |
|
▼ |
-4.3 |
1.9 |
1.959 |
1.985 |
1.31 |
260 |
پوند انگلیس در برابر دلار |
|
▼ |
-19.7 |
0.91 |
1.22 |
1.133 |
-7.68 |
-870 |
دلار در برابر فرانک سوئیس |
|
▲ |
9.7 |
1.09 |
1.166 |
0.994 |
-17.3 |
-1720 |
دلار در برابر دلار کانادا |
|
▲ |
9.7 |
0.84 |
0.705 |
0.766 |
7.96 |
610 |
دلار نیوزیلند در برابر دلار |
|
▲ |
10.7 |
0.97 |
0.789 |
0.876 |
9.93 |
870 |
دلار استرالیا در برابر دلار |
|
▲ |
19.45 |
0.878 |
0.6738 |
0.7350 |
9.08 |
612 |
یورو در برابر پوند انگلیس |
|
▼ |
-23.71 |
169 |
233.12 |
221.53 |
-4.97 |
-1159 |
پوند انگلیس در برابر ین |
|
▼ |
-23.08 |
1.73 |
2.3900 |
2.2490 |
-5.90 |
1410 |
پوند انگلیس در برابر فرانک |
|
▼ |
-8.80 |
148.5 |
157.08 |
162.82 |
3.66 |
574 |
یورو در برابر ین |
|
▼ |
-27.41 |
81.5 |
102.06 |
112.27 |
10.01 |
1021 |
دلار کانادا در برابر ین |
|
▼ |
-12.03 |
86 |
93.89 |
97.76 |
4.12 |
387 |
دلار استرالیا در برابر ین |
|
▼ |
-8.05 |
1.52 |
1.6104 |
1.6530 |
2.65 |
426 |
یورو در برابر فرانک |
|
▲ |
25.50 |
1.82 |
1.5391 |
1.4502 |
-5.77 |
889 |
یورو در برابر دلار کانادا |
|
↔ |
0.0 |
9300 |
9,100 |
9,300 |
2.2 |
200 |
دلار در برابر ریال |
|
▲ |
26.0 |
10500 |
7,647 |
8,333 |
9.0 |
686 |
100 ین ژاپن در برابر ریال |
|
▲ |
14.2 |
15500 |
12,012 |
13,569 |
13.0 |
1,557 |
یورو در برابر ریال |
|
▼ |
-4.7 |
17600 |
17,827 |
18,461 |
3.6 |
634 |
پوند در برابر ریال |
|
▲ |
24.3 |
10200 |
7,459 |
8,208 |
10.0 |
749 |
فرانک سوئیس در برابر ریال |
|
▼ |
-9.1 |
8500 |
7,804 |
9,356 |
19.9 |
1,552 |
دلار کانادا در برابر ریال |
|
▲ |
9.5 |
7800 |
6,416 |
7,124 |
11.0 |
708 |
دلار نیوزیلند در برابر ریال |
|
▲ |
10.5 |
9000 |
7,180 |
8,147 |
13.5 |
967 |
دلار استرالیا در برابر ریال |
o بررسی نمودار نرخ دلار در برابر ین
موج نهایی تقویت ین در برابر دلار در جریان است ...
بررسی موج حرکت نرخ مبادله دلار - ین یک حرکت کاهشی را پیشبینی میکند که در واقع آخرین حرکت تقویت ین در برابر دلار ایالات متحده (روند اصلی ایجاد شده از دهه 1970) به حساب میآید. تقویت ین در برابر دلار از نیمه دوم سال 2007 آغاز گردیده و بر پایه بررسی چرخهها احتمالا تا پایان سال 2009 این روند ادامه خواهد یافت.
نمودار 3، تغییرات فصلی نرخ مبادله دلار در برابر ین
بررسی الگوی ایجاد شده در نمودار نرخ دلار در برابر ین نمایانگر این موضوع است که پس از بازگشت نرخ از 124 و گذر کردن از سطح 100 احتمالا در آینده نزدیک حرکت نزولی نیرومندی شکل خواهد گرفت و تقویت ین در برابر دلار میتواند تا زیر نرخ 80 ادامه یابد. احتمالا این حرکت کاهشی میتواند به عنوان آخری موج نزولی مطرح باشد . موج چهارم دارای چرخه جالب توجهی است، به طوری که کاهش نرخ مبادله دلار – ین با طول زمان کوتاهی صورت گرفته و حرکتهای افزایشی مدت زمان بیشتری را به خود اختصاص داده است. با توجه به شواهد آماری شکل گیری موج پنجم در نمودار دلار – ین می تواند بین 2 تا 4 سال به دراز بکشد. موج کاهشی اخیر از نیمه دوم سال 2007 آغاز شده و برآورد میشود که با فرض ثابت بودن شرایط دست کم تا سال 2010 ادامه یابد.
چرخه حرکت بلندمدت دلار در برابر ین
عرضه دلار در سال 2008 ادامه خواهد یافت ...
بررسی الگوی ایجاد شده در اثر تقابل نیروهای عرضه و تقاضا نشان میدهد که تضعیف دلار در بلندمدت ممکن است تا نرخ 80 و
حتی پایینتر از آن تا سطح 65 ادامه یابد. جدول 3 فشارهای عرضه و تقاضا را با توجه به نقاط فراز و فرود دلار – ین نشان میدهد.
جدول 3
|
فراز |
147.6 |
135.1 |
124.1 |
|
فرود |
101.2 |
101.6 |
101.6 |
|
اختلاف نرخ |
46.4 |
33.5 |
22.4 |
|
نقطه هدف الگو |
55.2 |
68.1 |
79.2 |
|
160 درصد حرکت موج |
73.3 |
81 |
87.8 |
|
260 درصد حرکت موج |
27.3 |
47.5 |
65.3 |
دلار از سطح روانی 100 گذر کرد ...
از دیدگاه تکنیکی قرار گرفتن نرخ مبادله دلار – ین در زیر سطح 102.5 به منزله ادامه یک روند کاهشی است. با توجه به گسترش روند بازار انتظار میرود دلار در سه ماهه نخست دست کم تا نرخ 90 سقوط کند. نمودار زیر سناریو احتمالی را به تصویر کشیده است.
نمودار4، سناریو احتمالی نرخ مبادله دلار - ین
o تحلیل ریسک و بازدهی
از سه ماهه سوم 2007 تاکنون در هر فصل دلار آمریکا بیش از 6 درصد در برابر ین تضعیف شده است. کاهش بازدهی دلار از زمانی آغاز گردید که نرخ بهره کلیدی از سطح 5.25 درصد تا 2.25 درصد کاهش یافت. برآورد میشود با توجه به تحلیل ریسک و بازدهی نرخ مبادله دلار – ین در سه ماه آینده روند کاهشی را ادامه یابد و در پایان فصل در محدوده 93 بسته شود.
جدول 4، تحلیل پراکندگی دادههای دلار - ین
|
2008 |
Q1-2008 |
Q2-2008 |
|
Month |
JANUARY |
FEBRUARY |
MARCH |
APRIL |
MAY |
JUNE |
|
CHANGE (%) |
-4.81 |
-2.37 |
-3.84 |
-3.67 |
-3 |
-3 |
|
CHANGE(pip) |
-537 |
-252 |
-398 |
-400 |
|
|
|
High - Low |
723 |
492 |
605.25 |
600 |
|
|
|
Close |
106.25 |
103.73 |
99.75 |
96 |
94 |
93 |
|
Fluctuation |
112.2-104.97 |
108.61-103.73 |
104.18-95.74 |
104 - 94 |
|
|
|
Quarter |
Q1 |
Q2 |
|
CHANGE (%) |
-10.63 |
-6.7 |
|
CHANGE(pip) |
-1167 |
-774 |
|
High - Low |
1646 |
1300 |
|
Close |
99.75 |
93 |
|
Fluctuation |
112.2 - 100.2 |
104 - 91 |
o اختلاف بازدهی دلار در برابر ین کاهش شدیدی داشته است...
بررسی وضعیت بازار پول نشانگر این واقعیت است که برتری دلار از لحاظ بازدهی بیشتر نسبت به اکثر ارزهای عمده دنیا از دست رفته است. در پایان سپتامبر 2007 اختلاف بازدهی نرخ لایبور یکساله دلار و ین 4.1 درصد بوده که این نرخ در پایان سه ماهه نخست 2008 به 1.41 رسیده است.
جدول 5، تغییرات نرخ لایبور دلار
|
date |
U.S. |
JAPAN |
|
|
|
libor 1y |
libor 3m |
Diff(1Y-3M) |
libor 1y |
libor 3m |
Diff(1Y-3M) |
libor(USD)-libor(JPY) 1y |
USD/JPY |
|
1-Sep-07 |
5.26 |
5.6 |
-0.34 |
1.14 |
0.96 |
0.18 |
4.12 |
115.8 |
|
1-Oct-07 |
4.93 |
5.23 |
-0.3 |
1.15 |
1.02 |
0.13 |
3.78 |
115.8 |
|
1-Nov-07 |
4.6 |
4.87 |
-0.27 |
1.07 |
0.89 |
0.18 |
3.53 |
114.5 |
|
1-Dec-07 |
4.43 |
5.13 |
-0.7 |
1.1 |
0.98 |
0.12 |
3.33 |
111.2 |
|
1-Jan-08 |
4.29 |
4.72 |
-0.43 |
1.05 |
0.89 |
0.16 |
3.24 |
111.8 |
|
Q1 08 |
2.48 |
|
|
1.07 |
|
|
1.41 |
100-110 |
|
Q2 08پیش بینی |
1.2 |
90 - 100 |
|
2008 پیش بینی |
1 |
80 - 90 |
o شیب کاهش شاخص دلار تندتر شده است...
با کاهش حدود 10 درصدی ارزش دلار در برابر ین و یورو طی سه ماه نخست سال 2008 شاخص دلار با شیب تندتری حرکت کرده است. از نقطه نظر اقتصادی و فنی احتمال کاهش شاخص دلار تا نزدیک 60 واحد وجود دارد. نخستین مرحله افت شاخص دلار از سال 2001 تا اواخر سال 2004 صورت گرفت که ارزش دلار در برابر پول بیشتر شرکای تجاری بیش از 30 درصد سقوط کرد. مرحله دوم افت شاخص دلار از سال 2006 و از بالای سطح 90 آغاز شده که برآورد میشود تا سال 2009 همچنان ادامه یابد. پیشبینی میشود در سال 2008 با توجه به شدت گرفتن نگرانیها از عمق رکود اقتصادی آمریکا، بیشترین میزان کاهش شاخص دلار رخ دهد.
جدول 6، برآورد درصد کاهش شاخص دلار
|
درصد تغییرات |
تغییرات شاخص دلار |
زمان |
|
▼ -33.4 |
80.58 |
120.93 |
از مارس 2001 تا مارس 2005 |
|
▲ 14.7 |
92.42 |
80.58 |
از مارس 2005 تا فوریه 2006 |
|
▼ -19.0 |
74.88 |
92.42 |
از فوریه 2006 تا دسامبر 2007 |
|
▼ -15.1 |
66 |
77.7 |
پیش بینی 2008 |
نمودار 5، تغییرات ماهانه شاخص دلار
o بازار کالا
شاخص قیمت کالا در روند افزایشی قرار دارد...
در پایان دهه 1990 شاخص قیمت کالا به سطوح پایینی دست یافت و در سال 2002 با ترقی قیمت انرژی، غلات، مواد خام صنعتی، حبوبات و فلزات گرانبها حرکت افزایشی آن آغاز گردید. در طی شش سال گذشته این شاخص به دلایل مختلف از جمله کاهش ارزش دلار ایالات متحده، بیشی گرفتن تقاضا و بالا رفتن سطح هزینه های تولید بیش از 100 درصد رشد داشته است
برآوردهای آماری در ارتباط با شاخص قیمت کالا نشان میدهد که در سال 2008 احتمال صعود آن به میزان 15 درصد وجود دارد و بدین ترتیب انتظار می رود شاخص قیمت معاملات آینده کالا از 390 تا سطح 460 واحد رشد یابد.
نمودار 6، تغییرات شاخص قیمت کالا
نفت به قیمتهای بالاتر گرایش دارد...
کاهش تمایل اوپک به عرضه بیشتر نفت و نبود دورنمای روشن نسبت به افزایش تولید سبب گردیده که این کالای باارزش در سالهای اخیر در یک روند صعودی نیرومندی حرکت کند. در سالهای اخیر رشد اقتصادی چین و هند و تقاضای عظیم نفت از سوی ایالات متحده عدم تعادلی را در عرضه و تقاضای آن ایجاد کرده، به طوری که تقاضا در بیشتر زمانها از عرضه بیشی گرفته و این مساله بر افزایش قیمت نفت موثر بوده است. علاوه بر این مورد کاهش ارزش دلار به تقویت تمایل به سرمایهگذاری در بازار کالا و نفت کمک نموده و بدین ترتیب عامل سفتهبازی قیمت آن را به سوی بالا هدایت میکند. پیشبینی میشود تقاضای جهانی برای نفت در سالهای آینده همچنان فزاینده باشد و قیمت محصولات انرژی در سطح جهانی به رشد خود ادامه دهند. گذر کردن قیمت نفت از سطح روانی 100 دلار نقطه عطفی برای این کالا محسوب میشود، به طوریکه انتظار میرود سطح قیمت آن در سال 2008 دست کم تا 150 دلار افزایش یابد.
نمودار 8 به بررسی و ارزیابی گسترش حرکت افزایشی نفت پرداخته است. در این تجزیه و تحلیل حرکت صعودی قیمت نفت از نقاط پایین تا نزدیک سطح 80 دلار به نخستین موج افزایشی نسبت داده شده و با توجه به آن انتظار میرود در یک حرکت افزایشی دیگر قیمت در ماههای آینده به بالاتر از 150 دلار برسد.
نمودار 7، تغییرات هفتگی نفت از اکتبر 2003
نمودار 8، سناریو احتمالی گسترش حرکت افزایشی قیمت نفت

افزایش قیمت جهانی محصولات کشاورزی (غلات) در شش ماه آینده
از سپتامبر 2007 تا مارس 2008 قیمت برنج در سطح بین المللی در حدود 100 درصد رشد یافته است. افزایش هزینه های تولید، بالا رفتن سطح تقاضا و محدود شدن صادرات برنج از سوی کشورهای چین، ویتنام، هند و مصر زمینه لازم را برای رشد بی سابقه قیمت برنج مهیا کرد. چین، ویتنام، هند و مصر یک سوم صادرات برنج به کشورهای دنیا را تامین می کنند. هم اکنون در اوایل آوریل 2008 هر 100 پوند برنج برای قراردادهای هفتگی با 20.5 دلار دادوستد می گردد و پیشبینی میشود روند صعودی افزایش قیمت برنج در سال جاری ادامه یابد.
کاهش ارزش دلار در کنار رشد هزینههای تولید و افزایش تقاضای سفته بازانه از جمله دلایل رشد غلات و دیگر محصولات کشاورزی است. با توجه به افول بازار اوراق قرضه ایالات متحده و ادامه افت دلار و وضعیت نامتعادل بازارهای سهام تقویت قیمت سویا، برنج، ذرت و گندم در سطح بینالمللی انتظار میرود. قیمت گندم در سال 2007 به دوبرابر افزایش یافت و نمودار شاخص کالا نیز نشان میدهد که در سال 2008 محصولات کشاورزی میتواند بیش از 50 درصد رشد داشته باشند.
نمودار 9، تغییرات قیمت گندم

طلا به نقاط بالای جدیدی دست یافت...
تقاضای گسترده موسسات مالی در سطح جهانی در پی نگرانی از گسترش بحران در ایالات متحده قیمت طلا را از نرخ 700 دلار گذراند و در طی شش ماه بازدهی 40 درصدی برای آن ثبت گردید. به نظر میرسد عواملی که سبب حرکت بازار فلزات گرانبها گردیده همچنان پابرجاست و بر این پایه انتظار میرود قیمت طلا احتمالا در شش ماه آینده به سطح 1400 دلار افزایش یابد. نمودار تغییرات طلا از 1980 تا 2008 نشان میدهد که فتح قیمتهای جدید به مفهوم ادامه روند افزایشی است.
نمودار 10، تغییرات طلا از 1980 تا 2008 میلادی
محاسبه و برآورد قیمت سکه بهار آزادی بر پایه قیمت جهانی طلا
بر پایه نرخ دلار 9300 ریالی و عوارض ورود طلا برابر 5 درصد قیمت سکه بهار آزادی بر اساس قیمت جهانی طلا به صورت جدول 7 محاسبه و برآورد میگردد. با توجه به پیشبینی انجام شده، بازده انتظاری طلا 68 درصد محاسبه میگردد.
جدول 7، محاسبه و برآورد قیمت سکه بهار آزادی
|
|
پایان ماه مارس |
بالاترین قیمت تا مارس 2008 |
پیشبینی 2008 |
|
قیمت جهانی طلا |
915 |
1032 |
1400 |
|
قیمت سکه بر پایه قیمت جهانی (تومان) |
210.000 |
237.000 |
321.000 |
o شاخص بورس اوراق بهادار ایران در انتظار افزایش تا 11700 واحد
روند افزایشی شاخص قیمت بورس اوراق بهادار ایران که از 1379 تا 1383 شدت گرفته بود، در نیمه دوم 83 متوقف گردید و در فاصله سالهای 84 تا 86 میانگین قیمت سهام در میان 9000 تا 10500 واحد نوسان نمود. هرچند نشانه روشنی از رشد در بخشهای اقتصادی دیده نمیشود، اما الگوی شکل گرفته در نمودار شاخص قیمت علائمی مبنی بر صعود تا 11700 واحد را نمایان میسازد. در سالهای گذشته برخی تحولات از جمله خصوصی سازی و اجرای اصل 44 قانون اساسی موجب تحرک بازار سرمایه ایران گردیده بود. گذشته از این مورد رخدادهای مهمی نظیر افزایش قیمت نفت و روند صعودی بازار کالا در سطح جهانی برخی صنایع ایران نظیر صنعت فلزات اساسی و کانیهای فلزی را با رشد قابل توجهی روبرو ساخت.
ادامه کاهش ارزش دلار، افزایش قیمت فلزات پایهای، افزایش قیمت محصولات دارویی و احتمال افزایش نرخ بهره بانکی در ایران میتواند صنایع بانکداری، دارویی، فلزات اساسی و کانیهای فلزی را در موقعیت مناسبی برای سرمایهگذاری بلندمدت قرار دهد. برآورد میشود شاخص بورس سهام ایران در شش ماهه نخست بتواند به سوی سطح 11700 واحد حرکت کند و در صورت چنین رخدادی بازدهی قابل قبولی ممکن است برای سهامداران به همراه آورد.
نمودار 11، تغییرات شاخص قیمت بورس اوراق بهادار ایران از سال 79 تا 87
o تورم، نرخ بهره و نقدینگی
برپایه آخرین گزارش بانک مرکزی ایران نرخ تورم در سال 86 با رشد 18.4 درصد همراه بوده که با توجه به ارقام گذشته سطح عمومی قیمت در ایران با نرخ فزایندهای در حال گسترش است. با توجه به نرخ تورم و ادامه افزایش قیمتها لزوم بازنگری در نرخ بهره وجود دارد. گسترش نقدینگی در ایران، افزایش قیمت جهانی نفت، افزایش قیمت کالاهای وارداتی و فشار هزینههای تولید زمینهساز تورم فزایندهای در کشور میگردد که چنانچه تدابیر و ابزارهای لازم برای مهار آن در نظر گرفته نشود، در سال 87 و 88 احتمال حرکت نامطلوب تورم و افزایش بی رویه قیمت کالاهای بادوام ایجاد خواهد شد.
o نرخ رشد قیمت زمین و ساختمان میل به افزایش دارد . . .
پس از یک دوره ثبات در قیمت ساختمان بین سالهای 1382 تا 1384 و در نهایت کاهش ساختمانسازی در نقاط مختلف ایران، سطح قیمت زمین و ساختمان از سال 1385 وارد مرحله جدیدی گردید. رشد قیمت زمین و ساختمان در سالهای 85 و 86 به طور میانگین در اکثر مناطق پرجمعیت شهری بیش از 100 درصد رشد داشته است. برپایه بررسی عاملهای درونی و بیرونی موثر بر تقاضای مسکن و ثابت ماندن فروض مورد بررسی دورنمای قیمت سالهای آتی برای ساختمان در مناطق شمالی شهر تهران مطابق نمودار زیر ترسیم شده است.
نمودار 12، میانگین قیمت ساختمان و برآورد آن در مناطق شمالی شهر تهران
از دهه 70 خورشیدی قیمت املاک در ایران افزایش قابل توجهی داشته است. ایجاد این روند افزایشی به عوامل مختلفی نسبت داده میشود. پیش از هر چیز برای برآورد وضعیت کنونی و آینده بهتر است عوامل موثر بر عرضه و تقاضای املاک مورد بررسی قرار گیرد.
کاهش ارزش پول ملی و نرخ بالای تورم پیوسته محرکی برای تقاضای داراییهای فیزیکی از جمله زمین بوده است. سالهاست که گسترش نقدینگی و کسری بودجه دولت به همراه مشکلات ساختاری اقتصاد ایران نرخ تورم را در سطوح بالایی حفظ کرده است. در سالهای گذشته تدوام روند افزایش سطح عمومی قیمتها، انتظارات تورمی را در اقشار مختلف جامعه تقویت نموده و به فشار تقاضا برای خرید ساختمان و زمین کمک کرده است. درصد کمی از رشد سطح قیمت در ایران به عوامل بیرونی و عمده نرخ بالای تورم به فاکتورهای درونی وابسته است. از نیمه دوم سال 2007 قیمت کالاها در سطح بینالمللی رشد فزایندهای داشتهاند که خود بر دامن زدن به تورم داخل کشور موثر بوده است. نگاهی به وضیعت تورم جهانی و توجه به دادههای مالی و اقتصادی کشور نشان میدهد که سطح قیمت به مانند گذشته ادامه خواهد یافت. در واقع احتمالا یکی از فاکتورهای موثر بر رشد قیمت کالاها و داراییهای فیزیکی برای سالهای آینده پابرجا باقی میماند.
نرخ بالای تورم و کاهش نرخ بهره در فاصله سالهای 84 تا 86 بازده واقعی سپردههای سرمایهگذاری در بانکهای تجاری را به شدت کاهش داد که این مساله به افزایش تقاضای پول منجر گردید. با بالا رفتن تقاضای پول و نقصان فضای مناسب سرمایهگذاری، انگیزههای سفتهبازی بر روی املاک جان تازهای گرفت. افزایش بازدهی داراییهای واقعی در دو دهه اخیر تقاضای سفتهبازی را افزایش داده که این خود عامل مهمی در رشد قیمت زمین و ساختمان داشته است.
یکی دیگر از عوامل مهم بر روی افزایش تقاضای ساختمان و زمین کاهش انگیزه فعالیت در بخش تولید و صنایع مختلف بوده است. طبیعی است که افزایش هزینههای تولید و کاهش مخارج مصرفی خانوارها رکود در بخش صنعت را دامن زده است. رکود نسبی در اقتصاد و تنشهای سیاسی، شاخصهای بورس اوراق بهادار ایران را با افت مواجه نموده و کاهش بازدهی سرمایهگذاری خروج سرمایه از این بخش را موجب گردیده است. بدین ترتیب با تنگ شدن میدان سرمایهگذاری تمایل به خرید داراییهای واقعی از جمله زمین و ساختمان افزایش یافته است.
عوامل دیگری از جمله تقاضای موثر برای ساختمان، رشد جمعیت، دیدگاههای سنتی نسبت به سرمایهگذاری در بخش ساختمان، احساس عمومی نسبت به عدم ریسک زیان سرمایهگذاری در داراییهای واقعی، افزایش قیمت جهانی نفت و کاهش سرمایهگذاری در بخشهای مولد بر رشد قیمت زمین و ساختمان تاثیرگذار بوده است.
با توجه به رخدادهای اقتصادی و مالی در سطح بینالمللی و زمینههای داخلی و نیز احتمال افزایش قیمت تا نرخ 150 دلار و حتی بیشتر در صورت انجام نگرفتن تدابیر لازم قیمت مسکن در ایران میتواند با نرخ رشد بالایی به حرکت خود ادامه دهد.
v جمع بندی
بررسی و مطالعه آخرین صورتجلسه نشست بانک مرکزی آمریکا مشخص میسازد که احتمال کند شدن رشد اقتصادی و تضعیف شدید در بخشهای مختلف اقتصاد وجود دارد. بر این اساس دلار همچنان در مسیر تضعیف قرار خواهد داشت و ارزهای یورو، ین ژاپن و فرانک سوئیس در سال 2008 تقویت خواهد گردید. افول کسب و کار در ایالات متحده این نگرانی را زنده نگهداشته که بحران به دیگر کشورها سرایت نموده و موجب شود که نرخ بهره کلیدی از سوی اکثر بانکهای مرکزی جهان کاهش یابد. در پایان ماه مارس نرخ بهره آمریکا تا سطح 2.25 درصد کاهش یافت و در ادامه انتظار میرود در پایان ماه آوریل نرخ بهره به 2 یا 1.75 درصد تنزل کند. در همین حال نرخ بهره پایه در منطقه یورو همچنان با وجود تورم در سطح 4 درصد باقی مانده، اما بحران مالی و نگرانی در مورد کاهش رشد اقتصادی انگلستان و پایین آمدن شدید قیمت مسکن نرخ بهره را از 5.75 به 5 درصد تعدیل کرده است و این احتمال وجود دارد که ادامه کاهش نرخ تورم و افول در شاخصهای مصرف کننده موجب شود که بانک انگلستان نرخ بهره را به 4.5 درصد برساند.
نگرانی در مورد کاهش رشد تولید ناخالص داخلی و احتمال کاهش درآمد شرکتها افت شاخصهای سهام ایالات متحده را در پی داشته است. از نیمه دوم سال 2007، اغلب سهام بنگاههای اقتصادی بزرگ، به ویژه شرکتهای فعال در امور ساختمان، بانکها و موسسات مالی، شرکتهای شبکه کارتهای اعتباری به دلیل نابسامانی در وضعیت وام و اعتبارات و کاهش سرمایهگذاری و تقاضا در بخش مسکن با کاهش ارزش روبرو شدهاند. چنین احساس میشود که بخشهای مختلف اقتصاد آمریکا به خصوص بخش مسکن در رکود به سر میبرد و تقاضای موثر برای ساختمان کاهش یافته است. با توجه به چنین شرایطی این احتمال وجود دارد که در نیمه نخست سال 2008 رشد اقتصادی از 1.5 درصد فراتر نرود.
به طور کلی رخدادهای اخیر اقتصادی و مالی در سطح درون و بیرون کشور تغییر چشمگیری در قیمتهای بازار سهام، اوراق قرضه، ارز و کالا ایجاد خواهد کرد که میتواند زمینهساز فرصتهای سرمایهگذاری و بستر مناسب برای دادوستد باشد.